Prawo rodzinne i opiekuńcze

Czym jest plan wychowawczy i jaką rolę odgrywa w stabilizacji sytuacji dziecka?

Plan wychowawczy to pisemne porozumienie rodziców, określające zasady sprawowania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, które musi zostać zaakceptowane przez sąd pod kątem zgodności z dobrem małoletniego. Dokument ten precyzuje kwestie miejsca zamieszkania, edukacji, leczenia oraz partycypacji w kosztach utrzymania, co z zaangażowaniem przygotowuje Kancelaria Adwokacka Olga Piaścik-Malinowska w Warszawie. Posiadanie zatwierdzonego planu pozwala na uniknięcie wielu konfliktów kompetencyjnych w przyszłości, tworząc przewidywalne środowisko dla rozwoju dziecka. Sąd przychylniej patrzy na strony, które potrafią porozumieć się w kluczowych kwestiach wychowawczych przed pierwszą rozprawą.

Prawidłowo skonstruowane porozumienie powinno zawierać szczegółowy harmonogram świąt, wakacji oraz dni wolnych, aby wyeliminować niejasności w bieżącej opiece. Brak takiego dokumentu zmusza sąd do arbitralnego rozstrzygnięcia, co nie zawsze odpowiada specyficznym potrzebom danej jednostki rodzinnej. Ekspercka analiza potrzeb rozwojowych dziecka pozwala na dostosowanie zapisów planu do jego wieku oraz dotychczasowych przyzwyczajeń. Precyzja w definiowaniu obowiązków alimentacyjnych i opiekuńczych jest kluczowa dla zachowania poprawnych relacji między byłymi małżonkami. Dzięki temu proces transformacji struktury rodziny przebiega w sposób uporządkowany i merytoryczny.

Sprawy rozwodowe – czynności pozasądowe przy rozwodach

Zanim sprawa o rozwód trafi na wokandę, warto skorzystać z porady prawnej u adwokata specjalizującego się w prawie rodzinnym i opiekuńczym. Wówczas małżonek lub małżonkowie dowiedzieć się mogą, że pewne kwestie można uregulować w ramach czynności pozasądowych. Dotyczyć to może np. zawarcia ugody w kwestii podziału majątku po rozwodzie czy ustalenia wspólnej opieki nad dziećmi w formie pisemnego planu wychowawczego.

Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie już od momentu pojawienia się z decyzją o wniesieniu pozwu o rozwód. Służymy pomocą w przygotowaniu pozwu rozwodowego oraz w imieniu klienta możemy go złożyć, odpowiemy, z jakich etapów składa się sprawa rozwodowa, jak się przygotować do niej, określimy czy uda się uzyskać alimenty na dzieci lub małżonka i w jakiej kwocie, wskażemy różnice pomiędzy separacją a rozwodem, wyjaśnimy, na czym polega rola adwokata w sprawach rozwodowych, wskażemy jaka opłata sądowa jest wymagana w danej sprawie.

Decyzja o tym, aby rozstać się z małżonkiem i zakończyć pewien etap swojego życia jest zawsze trudna i wiąże się w wieloma nie tylko prawnymi konsekwencjami dla obu stron. Czasami warto się jeszcze zastanowić, czy jest szansa na to, aby w alternatywny sposób zażegnać kryzys, jaki pojawił się w związku. Przydatna może okazać się rozmowa z Adwokatem, który racjonalnie i bezstronnie spojrzy na zaistniałą sytuację oraz zaproponuje możliwe rozwiązania. Klient podczas takiego spotkania ma także szansę dowiedzieć się, jak przebiega postępowanie. Sam proces rozwodowy dzieli się na kilka etapów, a rozpoczyna go formalnie złożenie pozwu o rozwód.

W sprawach rozwodowych jedną z kluczowych kwestii jest zdecydowanie się, czy rozwód ma mieć miejsce z orzekaniem o winie, czy też bez orzekania. Ma to wpływ na sam przebieg sprawy oraz przyszłościowe konsekwencje. W przypadku rozwodu:

• bez orzekania o winie – sąd w orzeczeniu nie wskazuje na winę żadnego z małżonków w kwestii rozpadu związku małżeńskiego. Jest to najszybsze rozwiązanie, a rozwód można uzyskać nawet na pierwszej rozprawie. Warunkiem jest obopólna zgoda małżonków na takie rozwiązanie;

• z orzekaniem o winie – w czasie procesu trzeba udowodnić, że za rozpad małżeństwa odpowiedzialny był jeden z małżonków;

• z winy obojga małżonków – to najczęściej efekt długotrwałego postępowania rozwodowego, podczas którego małżonkowie obwiniają się wzajemnie o doprowadzenie do rozwodu. W sytuacji, gdy zarzuty każdej ze stron zostaną potwierdzone w toku sprawy rozwodowej (nawet tylko częściowo), taki właśnie wyrok może zapaść.

Przygotowanie do sprawy rozwodowej

Wśród dokumentów, jakie potrzebne będą do wniesienia sprawy rozwodowej w sądzie okręgowym, znajdują się m.in.:

• odpis skrócony aktu małżeństwa,

• odpisy skrócone aktów urodzenia małoletnich dzieci,

• inne dokumenty, jeśli mogą potwierdzić trwały rozkład pożycia,

• informacja o dochodach,

• zaświadczenie o dochodach (ewentualnie PIT za rok ubiegły),

• dokumenty poświadczające wysokość kosztów utrzymania.

Oprócz tego należy wnieść opłatę sądową w kwocie 600zł oraz w przypadku udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi rozwodowemu – również opłatę skarbową z tego tytułu. Samo honorarium dla prawnika jest zawsze indywidualnie ustalane z klientem.

Jak przygotować się do spotkania?​

Wybierając się do naszej kancelarii w Markach, warto przygotować się na spotkanie Adwokatem. Kluczowe będą tu kwestie związane z tym, co dla klienta jest ważne, co chce osiągnąć oraz czego chce się dowiedzieć od adwokata. Wśród takich pytań może pojawić się, np. zapytanie o to:

• jak napisać pozew rozwodowy?

• czy warto starać się o uzyskanie rozwodu bez orzekania o winie, czy też lepiej domagać się jej orzeczenia?

• jak wygląda kwestia opieki nad dziećmi po rozwodzie?

• czy i jak można starać się o alimenty dla dzieci i dla siebie?

• jak wygląda kwestia podziału majątku wspólnego po rozwodzie?

• czy można cofnąć pozew o rozwód?

• jak długo trwa i na czym polega postępowanie rozwodowe?

• czy możliwe jest zwolnienie z kosztów sądowych

Czy można ograniczyć/odebrać władzę rodzicielską nad dzieckiem jednemu z rodziców?

Mimo, iż sąd przyznał władzę rodzicielską jednemu z małżonków, to nie ogranicza prawa drugiego do kontaktów z dzieckiem. W swoim wyroku rozstrzyga wszelkie kwestie związane z dalszym życiem małoletnich dzieci małżonków, w tym o wysokości, w jakiej każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka, a także o kontaktach rodziców z dzieckiem. Regulując ich zakres, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka, nie interes któregokolwiek z rodziców. Jeśli rodzice są zgodni w kwestiach wychowania i gotowi na współpracę, to opieka nad dziećmi po rozwodzie może odbywać się naprzemiennie.

Rozwodząc się, trzeba mieć na uwadze, że większości dzieciom z rozbitych rodzin łatwiej jest pogodzić się ze śmiercią jednego z rodziców niż z rozwodem. Pierwsza sytuacja jest nieodwołalna i nie budzi wątpliwości, natomiast druga okoliczność jest sprawą otwartą, a rozdrapywanie ran może trwać latami. Stanowi ona piętno na całe życie i może przekładać się na ich doświadczenia życiowe, takie jak np. wcześniejsza inicjacja seksualna, problemy z tworzeniem związków, częstsze rozwody, popełnianie przestępstw kryminalnych, próby samobójcze czy uzależnienia od alkoholu, narkotyków itd. Dlatego uważność rodziców, którzy postanowili zakończyć związek, w stosunku do swoich dzieci jest bezcenna. Ich zadaniem jest dopilnowanie, aby przeszły one przez tę zmianę życiową jak najmniej boleśnie. Uczucia i cierpienie dzieci muszą być priorytetem, podobnie jak zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa, zaufania i miłości. Rodzice powinni więc oddzielić swoje emocje od racjonalnych decyzji. Jeśli mają z tym problem – warto sięgnąć po pomoc psychologa, który spojrzy na konflikt dorosłych z odpowiedniego dystansu i podpowie, co zrobić, aby nie narażać zdrowia psychicznego dzieci.

Wspólna opieka nad dziećmi

Rozpad rodziny to sytuacja trudna dla wszystkich jej członków, a zwłaszcza dla dzieci. W sądzie regulowana jest kwestia podziału władzy rodzicielskiej, dalszej opieki nad nimi i należnych im alimentów. Trudno jednak znaleźć w 100 procentach najlepsze dla najmłodszych członków rodziny rozwiązanie. Dlatego najlepszym wariantem jest wspólne wypracowanie przez dorosłych porozumienia w tych kwestiach. Jeśli uda się je podpisać, to wówczas jest duża szansa na utrzymanie przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej.
Pisemne porozumienie wychowawcze, określające obowiązki, prawa i sposób sprawowania władzy rodzicielskiej każdego z nich w stosunku do dziecka po rozwodzie małżonkowie składają do sądu. Dokument powinien też określać zasady kontaktu z dzieckiem oraz podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących nieletniego. Ważne są także regulacje w sprawie podziału kosztów utrzymania dziecka czy też rozkład opieki nad dzieckiem w ciągu roku.
Jeśli nie udaje się polubownie załatwić tej kwestii, to wówczas można spróbować jeszcze mediacji. Ostatecznie podziału władzy rodzicielskiej dokonuje sąd, podobnie jak rozstrzyga wszelkie inne sprawy związane z opieką nad dziećmi.

Przyznanie opieki przez sąd

W wyroku rozwodowym sąd podejmuje też decyzję, jak będzie wyglądała władza rodzicielska i może:

• powierzyć jej wykonywanie obojgu rodzicom,

• powierzyć ją jednemu z rodziców, a jednocześnie ograniczyć władzę rodzicielską drugiej stronie do określonych praw i obowiązków względem dziecka,

• pozbawić, ograniczyć lub zawiesić władzę rodzicielską jednemu bądź obojgu rodzicom.

Wyrok rozwodowy opiera się na zapoznaniu się przez sąd z wieloma okolicznościami. Kieruje się on też przede wszystkim dobrem samego małoletniego. Dla sądu ma znaczenie, m.in. to, jakie więzi łączą dziecko z każdym z rodziców, jakie warunki mieszkaniowe oraz bytowe mogą zaproponować rodzice, ile każdy z nich jest w stanie zaoferować czasu na opiekę nad nieletnim.

Pomoc Adwokata w sprawach o opiekę nad dziećmi

W kwestiach opieki nad dziećmi po rozwodzie prawnik może wskazać różne rozwiązania oraz realne szanse na to, kto i w jakim zakresie ma większe szanse na uzyskanie władzy rodzicielskiej. Pomoże w napisaniu i złożeniu wniosku do sądu o uregulowanie kontaktów z dziećmi, w którym sprecyzować należy, m.in. terminy i miejsca spotkań, kontakt telefoniczny lub przy wykorzystaniu innego sprzętu elektronicznego.
Ponadto adwokat może w imieniu klienta odwołać się od decyzji, jakie w sprawie o opiece nad dziećmi podjął sąd. Bazując na swojej wiedzy i doświadczeniu, jest w stanie również skutecznie „wyegzekwować” kontakty z dziećmi.

Orzekanie o winie za rozwód

Jeśli rozwód ma być z orzeczenie o winie jednego lub obojga małżonków, istnieje obowiązek jej ustalenia. Oznacza ona naruszenie obowiązków, jakie wynikają z przepisów oraz zasad współżycia społecznego (godziwego postępowania), co w efekcie prowadzi do trwałego rozpadu pożycia małżeńskiego. Są one zawarte w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Oprócz tego jednym z obowiązków jest zachowanie wierności i wzajemnej pomocy, w tym finansowej.
Przy udowadnianiu winy dopuszcza się praktycznie dowody w każdym zakresie: od dokumentów po zeznania świadków. Uznanie jej w przypadku męża/żony pozwala uzyskać alimenty nie tylko na dzieci, ale i byłego małżonka (nawet do końca życia). Ponadto osoba winna rozpadu małżeństwa, pokrywa też koszty procesu.
Przy sprawach z orzekaniem o winie warto zdecydować się na pomoc adwokata przy kompletowaniu materiału dowodowego.

Wspólna opieka nad dziećmi

Rozpad rodziny to sytuacja trudna dla wszystkich jej członków, a zwłaszcza dla dzieci. W sądzie regulowana jest kwestia podziału władzy rodzicielskiej, dalszej opieki nad nimi i należnych im alimentów. Trudno jednak znaleźć w 100 procentach najlepsze dla najmłodszych członków rodziny rozwiązanie. Dlatego najlepszym wariantem jest wspólne wypracowanie przez dorosłych porozumienia w tych kwestiach. Jeśli uda się je podpisać, to wówczas jest duża szansa na utrzymanie przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej.
Pisemne porozumienie wychowawcze, określające obowiązki, prawa i sposób sprawowania władzy rodzicielskiej każdego z nich w stosunku do dziecka po rozwodzie małżonkowie składają do sądu. Dokument powinien też określać zasady kontaktu z dzieckiem oraz podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących nieletniego. Ważne są także regulacje w sprawie podziału kosztów utrzymania dziecka czy też rozkład opieki nad dzieckiem w ciągu roku.
Jeśli nie udaje się polubownie załatwić tej kwestii, to wówczas można spróbować jeszcze mediacji. Ostatecznie podziału władzy rodzicielskiej dokonuje sąd, podobnie jak rozstrzyga wszelkie inne sprawy związane z opieką nad dziećmi.

Przesłanki do orzeczenia o winie

Najczęściej za winą kryją się takie działania i zaniechania, jak:

• niezaspokajanie potrzeb rodziny,

• nadużywanie alkoholu lub inne nałogi,

• zdrada,

• agresywne zachowania – fizyczne i werbalne,

• używanie przemocy w stosunku do członków rodziny,

• porzucenie małżonka bez wyraźnego powodu,

• uchylanie się od pracy,

• uchylanie się od pokrywania kosztów utrzymania dzieci i domu.

Dowody w procesach rozwodowych

Podczas rozwodów sąd dopuszcza bardzo szeroki katalog dowodów, które mogą uprawdopodobnić podawaną przez stronę wersję wydarzeń:

• dokumenty i raporty policyjne,

• obdukcje lekarskie,

• zeznania świadków, sąsiadów, rodziny,

• rachunki,

• wyciągi z konta czy karty kredytowej,

• maile, SMS-y.

Alimenty przy orzeczonej winie

Przy orzekaniu rozwodu ze wskazaniem małżonka winnego rozpadu małżeństwa, możliwe jest staranie się o alimenty przez drugiego małżonka, a obowiązek alimentacyjny może trwać nawet dożywotnio. Aby otrzymać to świadczenie, musi on wykazać, że żyje w niedostatku, czyli brakuje mu własnych środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia podstawowych (usprawiedliwionych) potrzeb częściowo lub w całości.
Może się też zdarzyć, że sąd na żądanie małżonka niewinnego orzeknie, że małżonek wyłącznie winny powinien przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego – nawet jeśli ten nie znajduje się w niedostatku.
Jeśli chodzi o wysokość alimentów, to za każdym razem musi się ona odnosić z jednej strony do potrzeb małżonka uprawnionego, z drugiej – do możliwości finansowych i osobistych małżonka, który został zobowiązany do regulowania tego świadczenia.

Czym są alimenty?

Obowiązek alimentacyjny to inaczej obowiązek, który polega na dostarczaniu środków utrzymania i wychowania małoletnim dzieciom. Alimenty mogą być świadczeniem:

• pieniężnym,

• pieniężno-naturalnym,

• w naturze – poprzez np. dostarczanie produktów żywnościowych, starania osobiste typu działania porządkowe, pielęgnacyjne, opiekuńczo-wychowawcze.

Obowiązek ich płacenia spoczywa na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Należą się:

• dzieciom od ich rodziców – jeśli nie są w stanie się samodzielnie utrzymać, a dochody z majątku dziecka nie wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania,

• rodzicom, dziadkom, wnukom, rodzeństwu – jeśli wykażą, iż znajdują się w niedostatku,

• matce pozamałżeńskiego dziecka od ojca dziecka – w wysokości kosztów 3-miesięcznego utrzymania matki w okresie porodu,

• rozwiedzionemu małżonkowi – pod warunkiem, że nie został on uznany za wyłącznie winnego rozwodu i znajduje się w niedostatku. Alimenty płaci wówczas były małżonek,

• pasierbowi w stosunku do ojczyma lub macochy i ojczymowi, lub macosze w stosunku do pasierba – musi to jednak odpowiadać zasadom współżycia społecznego,

• osobie przysposobionej lub przysposabiającej – ten obowiązek spoczywa na osobie przysposabiającej/przysposobionej lub krewnych przysposobionego/przysposabiającego.

Prowadzący sprawy z zakresu prawa rodzinnego prawnik może pomóc zarówno w zakresie ustalenia alimentów, jak i ich podwyższenia lub obniżenia. Sąd rozpatruje także sytuacje związane z zawieszeniem lub uchyleniem tego zobowiązania.

Alimenty na dziecko

Jednym ze skutków rozwodu w przypadku małżonków mających dzieci, są alimenty na nie. Ten obowiązek wynika z tego, że małoletni nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Wyjątkiem może być sytuacja, w której dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wówczas decydujące będzie to, czy dziecko żyje w niedostatku (czyli nie posiada własnych środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb). Jednak, gdy dzieci są niepełnoletnie, to wówczas mogą żądać alimentów niezależnie od faktu, czy się w nim znajdują.
Rodzice mają obowiązek zapewnić dziecku utrzymanie na odpowiednim poziomie aż do chwili, kiedy będzie mogło utrzymać się samodzielnie. Nie zawsze oznacza to osiągnięcie przez nie pełnoletniości.

Rozwód a separacja

Czym różni się rozwód od separacji? Następstwa w obu kwestiach są bardzo podobne, jednak mogą różnić się w zakresie alimentów oraz samą procedurą w sytuacji, gdy małżonkowie mają małoletnie dzieci i nie są zgodni, czy chcą rozwodu czy separacji. W obu przypadkach małżonkowie są zwolnieni z obowiązków małżeńskich. Separacja ma dodatkowo być czasem na to, aby przemyśleć kwestię ostatecznego zakończenia związku oraz ewentualnej próby jego naprawy. Występują także takie same koszty sądowe, które ponosi strona przegrywająca.

Różnice pomiędzy separacją a rozwodem:

• separację można orzec w przypadku, gdy rozkład pożycia jest zupełny, ale nie jest trwały,

• separacji może żądać nawet małżonek, który jest wyłącznie winny rozpadu małżeństwa,

• przy zgodnym wniosku obojga małżonków, sprawa o separację jest rozpatrywana zdecydowanie szybciej niż o rozwód, a sąd ustala m.in. czy para nie ma małoletnich dzieci, a rozpad pożycia jest zupełny,

• w czasie separacji żona nie może wrócić do panieńskiego nazwiska, poprzez złożenie oświadczenia w Urzędzie Stanu Cywilnego,

• małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, jeśli wymagają tego względy słuszności.

Wniosek o zniesienie separacji muszą podpisać oboje małżonkowie, a rozpatrywana jest w trybie postępowania niespornego, czyli nieprocesowego. Wraz z jej ustaniem wraca, m.in. wspólność majątkowa i inne warunki.